• Ανακοινώσεις
    Απαντήσεις
    Προβολές
    Τελευταία δημοσίευση
  • Ανακοινώσεις
    Απαντήσεις
    Προβολές
    Τελευταία δημοσίευση
  • Ανακοινώσεις
    Απαντήσεις
    Προβολές
    Τελευταία δημοσίευση
  • Ανακοινώσεις
    Απαντήσεις
    Προβολές
    Τελευταία δημοσίευση

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΛΛΙΑ

Προσέχουμε για να έχουμε.

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΛΛΙΑ

Νέα δημοσίευσηαπό kostasprobonas » 08 Νοέμ 2017, 23:51

Εις μνήμην του φιλέταιρου Δημήτρη Κόλλια,
.jpg
θαρραλέου δύτη, που διέθετε την σπάνια αρετή της αυτογνωσίας, ιδρυτή του διεθνούς "Deep", έντυπο που σύστησε από νωρίς μια καινότροπη τάση συγχωνεύοντας όλες τις φυλές βουτηχτών- οι πλείστοι ανιδιοτελείς.


Ταξίδι στο χρόνο: διασκελίζοντας 60 χρόνια υποβρύχιου ψαρέματος (Ο Μύθος ενός Χιώτη βουτηχτή)


Τον ψαρά μη κάμεις φίλο τι δαγκώνει σαν το σκύλο :mrgreen:
Κεφαλλονίτικο γνωμικό



Στη μνημονιακή Ελλάδα αλλά και στο μεγαλύτερο μέρος του Ευρωπαϊκού Νότου, το γεωπολιτικό μοντέλο οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής παρακμής έχει γίνει μια αδιάψευστη ιστορική πραγματικότητα. Ένα καινούργιο κοινό ψαράδων και δυτών , πιο μορφωμένο από ποτέ άλλοτε στη Ιστορία, έχει σαφή επίγνωση της αναπόδραστης παρακμιακής κατάστασης στην οποία έχει εισέλθει το Αιγαίο αλλά και τα περισσότερα θαλάσσια οικοσυστήματα στη Μεσόγειο. Δεν πρόκειται για τη Νιτσεϊκή αντίληψη πως «είμαστε όλοι παρηκμασμένοι εξαιτίας του μοντερνισμού μας», μια συνθήκη που νομοτελειακά οδήγησε στη βαρεμάρα της μονοκαλλιέργειας την πλειοψηφία των ψαροκυνηγών μέχρι πρόσφατα: Γρήγορη εναλλαγή υφάλων, απαξίωση της κολύμβησης μεγάλων αποστάσεων- του περίφημου «κολυμπητού» που όχι πολύ παλιότερα ατσάλωνε την εγκαρτέρηση, ταύτιση των επίζηλων τροπαίων με τα ψάρια Α΄ κατηγορίας στον τιμοκατάλογο της ψαροταβέρνας… Ακριβώς το αντίθετο! Κουβεντιάζοντας με τη νέα γενιά των δυτών, σοφά παιδιά, ηδονιστές, ειρωνικοί, γιομάτοι μνήμη, δεν περνά απαρατήρητη η αγωνία τους για την παρακμή του βυθού, μια αίσθηση fin-de-siècle, τέλους εποχής, ένα άγχος που χαρακτηρίζεται από έντονη αυτοσυνειδησία και ασίγαστη περιέργεια για έρευνα σε βάθος πάνω στα θέματα της πτώσης, της παρακμής και της ήττας των θαλάσσιων βιοπεριοχών. Η έκρηξη των επιστημονικών συνεδρίων για την περιβαλλοντική ιστορία και η κυκλοφορία περιοδικών αφιερωμένων στην ανθρωπόκαινο εποχή έχουν αποκτήσει πολιτισμική επικαιρότητα και επεκτείνονται σε ένα καλλιεργημένο κοινό των αστικών κέντρων που μόλις αρχίσει η καλοκαιρινή περίοδος των διακοπών εκδηλώνει ένα φοβικό ασυνείδητο που δεν μπορεί ποτέ να καταστραφεί ολοσχερώς. Για κάθε κυριακάτικη Ευρωπαϊκή εφημερίδα η Μεσόγειος είναι ύποπτη. Είναι ένα απειλητικό χάσμα, μια γιγαντιαία χαράδρα, απ’ όπου ξεπροβάλλουν μέδουσες, πετρελαιοκηλίδες, και ανθρωποφάγοι καρχαρίες. Η παραλία και τα κύματα είναι ναρκοθετημένα από κακές προθέσεις, ακόμη και σε πολύ ρηχά νερά. Όταν δεν πρόκειται για μια δηλητηριασμένη ή μολυσμένη θάλασσα η ανανεωμένη φοβία επαγρυπνεί για τις διατροφικές πρακτικές των παραθεριστών, όσων καταναλώνουν θαλάσσιους καρπούς: Mύδια, στρείδια, τόνοι και ξιφίες γίνονται αντικείμενα μιας όλο και πιο επισταμένης επιτήρησης. Σαν να πιστεύει κανείς ότι η θάλασσα με τα «φρούτα» της είναι πάντοτε έτοιμη να μας κάνει το κόλπο της μάγισσας στη Χιονάτη.
Τα πρώτα μπάνια του καλοκαιριού σημαίνουν ένα ταπεινό πλατσούρισμα με την οικογένειά μου στους προστατευμένους απ’ το βοριά κόρφους, δίπλα στην Χώρα της Χίου, όσους δεν είναι εφοδιασμένοι με το κόκκινο σημαιάκι που απαγορεύει την κολύμβηση. Ολοένα και περισσότερο διαπιστώνω πια πως το υποβρύχιο κυνήγι απαιτεί κινητοποίηση των αποθηκευμένων αποθεμάτων ψυχικής/ «λιβιδινικής»-όπως θα έλεγε κι ο Ανδρέας Εμπειρίκος ενέργειας αλλά η δύσκολη σχολική χρονιά που πέρασε (και η δυσκολότερη που πλησιάζει..) παρακωλύει το αίτημα της γυναίκας μου να ξεφύγουμε λιγάκι απ’ το καθημερινό μενού της τηγανιτής σαρδέλας. Η μόνη επιθυμία που νιώθω είναι να βουλιάξω, να βυθιστώ στην καλοδεχούμενη, προστατευτική, χλιαρή κι απέραντη μήτρα της Ιωνικής θάλασσας. Επιθυμία να αφεθείς να παρασυρθείς μέχρι τον βυθό και να γλυτώσεις από την επιφάνεια, να γλυτώσεις από το εξωτερικό, ένα χαμένο σώμα που επιπλέει σαν θραύσμα ναυαγίου και έπειτα βουλιάζει παρασυρμένο σ’ ένα βαθύ ύπνο. Ο ρεμβασμός μου σε αυτή την πολύ εύθραυστη τοποθεσία ανάπαυσης διαλύεται ξαφνικά από την κραυγή μιας δεσποινίδας η οποία ξεσπάει αμέσως σε παράπονα προς τον συνοδό της «που την έφερε να κολυμπήσει σε φύκια». Η συνηθισμένη εικόνα των κολυμβητών οι οποίοι αναπηδούν απότομα ή βγάζουν μια κραυγή καθώς ακουμπούνε τυχαία το πόδι σε μια δέσμη φύκια ή σε μια τούφα ποσειδωνίες, σαν κάποιο γλοιώδες τέρας να ορμούσε ξαφνικά στα πόδια τους μού είναι πάντα ξεκαρδιστική. Σε δύο μήνες, η κυριευμένη από παραθεριστές παραλία θα καταβροχθίζεται από τα κύματα της όστριας, με την πρώτη θύελλα η φύση θα επανακτήσει τα δικαιώματά της και οι όλο και λιγότεροι πια ψαράδες, σαν επιζήσαντες της Ατλαντίδας, είναι καταδικασμένοι να επιστρέψουν. Αλλά η αληθινή κηλίδωση της θάλασσας δεν είναι η «βρωμερή» για τους αμετανόητους καθαρολόγους, «μολυσματική» εισβολή του μεγάλου πλήθους στο παραθαλάσσιο κουκούλι, ούτε τα «καθάρματα» που τρώνε σαλάμι στην παραλία, ούτε οι βαμμένες γριές κυρίες , το κλαψούρισμα των παιδιών και η πλαδαρή σάρκα των μωρών, ούτε η ακαταμάχητη επέκταση της χαράς και του θεάματος της αναψυχής. Τα αποκαλυψιακά τοπία σε παραλίες-σκουπιδοντενεκέδες στις εσχατιές του Αγίου Όρους που οι υπάλληλοι του Δήμου δεν θα καθαρίσουν ποτέ και οι αμμουδιές απομακρυσμένων βραχονησίδων, στολισμένων με τενεκεδένια κουτιά, πλαστικά μπουκάλια, σπασμένα τσόκαρα, σύριγγες, κλαδιά μαυρισμένα από μούργα με βάζουν στον πειρασμό ενός νοητικού πειράματος, μιας μη- πραγματικής-υπόθεσης: Σκέπτομαι τον δάσκαλο-ψαροντουφεκά στη Χίο του ’50, Παν. Κολυμπήρη ο οποίος κατέγραφε προσεκτικά στο ημερολόγιό του τα ελάχιστα ευρήματα των μαθητών του στις αλίμενες ακτές της Βόρειας Χίου, να ξυπνά σαν «τους Άγιους Επτά παίδες» του Καβαφικού ποιήματος απ’ τον μυστηριώδη ύπνο του στον ριζικά αλλαγμένο κόσμο των μεσογειακών βυθών του 21ου αιώνα. Και τότε, το 1952, όπως και εμείς σήμερα, τρόμαζε να συναντήσει ψάρι της προκοπής. Όπως και τότε με την πατρίδα να βγαίνει από την δίνη του πολέμου και της εμφύλιας σύρραξης, και σήμερα, από το Λιβυκό έως το Βόρειο Αιγαίο έχουμε μια έξαρση της χρήσης εκρηκτικών και χημικών. Με αισιόδοξη πρόθεση θα έλεγα στον Δάσκαλο ότι χάρη στην συμμετοχή μας σε μια μεγάλη Ευρωπαϊκή οικογένεια, η Ελλάδα έχει αποκτήσει ένα δορυφορικό σύστημα του Κέντρου ελέγχου της αλιείας και ο Δάσκαλος θα χαιρόταν γιατί και τότε τσακώνονταν οι μικροί παράκτιοι αλιείς με τους τρατάρηδες που κατέστρεφαν ψαριές και δίχτυα των πρώτων βγαίνοντας έξω-έξω. Όμως αμέσως θα καταδίκαζε τους υπεύθυνους όταν θα μάθαινε ότι έκλεισαν το Κέντρο τους πιο κρίσιμους μήνες, επιτρέποντας στα μεγάλα αλιευτικά εργαλεία, τις μηχανότρατες και τα γρι-γρι να ψαρεύουν ανεξέλεγκτα, λεηλατώντας τα παράκτια οικοσυστήματα, αφήνοντας τις αλιευτικές κοινωνίες του Αιγαίου χωρίς άλλους πόρους ζωής. Θα έλεγα στο Δάσκαλο, ότι ο σαργός που τρώμε, σίγουρα, αν εξεταζόταν, θα βρισκόταν να περιέχει μικροπλαστικές ίνες στο στομάχι του, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι στις θάλασσες μας τα μικροπλαστικά σωματίδια-που δεν διακρίνονται με γυμνό μάτι, εισέρχονται πια στην τροφική αλυσίδα. Όταν θα βάζαμε τη μάσκα για να εξερευνήσουμε σήμερα τον βυθό στο Γλυκύ Νερό της Βόρειας Χίου θα εντυπωσιαζόταν από τη δυναμική παρουσία του αγαπημένου του σκάρου. Τότε παραπονιόταν για την έλλειψη στη Χίο των συνηθισμένων στους υποτροπικούς βυθούς της γενέθλιας Μάνης σκάρων. Σήμερα, η ψαριά που θα βγάζαμε εγώ κι ο Δάσκαλος, μια ψαριά βασισμένη στον σκάρο, τους γερμανούς και κάποιο καρτερίσιο λουτσάκι αλλά και οι ανεκδοτολογικές μαρτυρίες για την έκρηξη των γεννήσεων στην οικογένεια των επινέφελων, για τα μικροσκοπικά ροφαδάκια που βρίσκουμε παντού πια στο γιαλό και ευημερούν σε συγκεκριμένο εύρος θερμοκρασίας, για την «τροπική» πίγγα που ενδημεί πια στο Βόρειο Αιγαίο και την εξαφάνιση του «πράσινου» λαυρακιού θα τον εισήγαγε στο πιο αξιοσημείωτο φαινόμενο που έχει παρουσιαστεί τουλάχιστον από την εποχή της ακμής των πρώτων θαλασσινών πολιτισμών, την κλιματική αλλαγή. Η ίδια η σύσταση των αλιευμάτων μας, που έχει μεταβληθεί περιλαμβάνοντας όλο και περισσότερο ψάρια των θερμών νερών, ψάρια που εμφανίζονται σε μέρη όπου δεν τα είχαν ξαναδεί ποτέ, όλο αυτό σχετίζεται με τη μεταβολή της θερμοκρασίας της θάλασσας. Και αυτό σημαίνει, θα εξηγούσα στον Δάσκαλο, ότι βλέπουμε ήδη τις επιπτώσεις της θέρμανσης των ωκεανών στα αλιεύματα και τη σύνθεσή τους. Αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα από τις μαζικές αλλαγές που έχουν συντελεστεί. Πολλές τοπικές αλιείες όπως η αλιεία του γερμανού στα Δωδεκάνησα, βασίζονται πλέον σε ψάρια που προέρχονται από νοτιότερα νερά. Τα ψάρια αποδείχθηκαν πιο ευαίσθητα στην άνοδο της θερμοκρασίας απ’ ότι εμείς. Η φρίσσα, η πίγγα, ο γερμανός, ο σκάρος, η σφυρίδα, όλα υποτροπικά είδη που ζούσαν ανέκαθεν στα νότια της Μεσογείου, αυξάνονται και επεκτείνονται προς τα βόρεια. Οι επιτυχίες των ψαροκυνηγών στις σφυρίδες, η εποχική «εξαΰλωση» των ροφών σε ορισμένες βιοπεριοχές που περιορίζουν την κάθετη μετανάστευση αλλά και οι αναπάντεχα υψηλές αποδόσεις μαγιάτικων που επιτυγχάνουν ψαράδες του Θρακικού αποδεικνύουν πως δεν είναι η υπερ-ικανότητα κάποιων ψαράδων ούτε η ανωτερότητα της πίγγας που δήθεν υπερτερεί στον διατροφικό ανταγωνισμό έναντι του μαύρου ροφού. Μια νέα πεποίθηση έχει αρχίσει να σχηματοποιείται πια σε επιστημονική θεωρία: Για τον Ντανιέλ Πολί, υπεύθυνο του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος Sea Around Us, αλλά και για τον στενό συνεργάτη του Κώστα Στεργίου, καθηγητή βιολογίας στο Α.Π.Θ και διευθυντή του ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ (του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών), «τα ψάρια από το Νότο είναι καλύτερα προετοιμασμένα να αντιμετωπίσουν την αύξηση της θερμοκρασίας από ό,τι τα ψάρια του Βορρά. Τα ψάρια παγιδεύονται στη Μεσόγειο. Δεν μπορούν να πάνε πιο βόρεια. Αν ένα μέρος είναι κακό γι’ αυτά απλώς δεν πάνε εκεί.» Οι πληθυσμοί των Ευρωπαϊκών ακτών στον Ατλαντικό μπορούν να μετακινηθούν, δυστυχώς όμως της Μεσογείου δεν μπορούν να φύγουν. «Δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό» όπως λέει κι ο Αλεξανδρινός. Ψάρια και άνθρωποι σ’ αυτήν την ιστορική γωνιά της Ανατολικής Μεσογείου μοιραζόμαστε σήμερα, την εποχή του μνημονίου, την ίδια αίσθηση αδιεξόδου, «σαν μια παγίδα των Θεών, όπου μας πιάσαν σα τ’ αγρίμια..».
Όμως, όπως ο μίτος της Αριάδνης σήμανε την έξοδο απ’ τον λαβύρινθο, έτσι και η έννοια «μνημόνιο» αν δεν περιορίζεται στην ελληνική συκοφαντημένη εννοιολόγησή της που παραπέμπει μόνο σε αυστηρά οικονομικά μέτρα λιτότητας και σκληρές περικοπές οι οποίες είναι αναγκαίο να εφαρμοστούν προκειμένου να υπερβούμε την κρίση, μπορεί να θυμίσει στους λατινομαθείς την πραγματική σημασία της λέξης που είχαμε ξεχάσει και έχει λατινική προέλευση(memorandum). Στην κυριολεξία σημαίνει «τι να θυμηθώ» και κατ’ επέκταση αναφέρεται σε κάθε έγγραφο ή άλλο μέσο που βοηθά τη μνήμη καταγράφοντας και φωτίζοντας γεγονότα για ένα συγκεκριμένο θέμα το οποίο δεν πρέπει να ξεχαστεί.
Γύρευα εδώ και πολλά χρόνια να βρω πληροφορίες για τους ανθρώπους που πρωτοψάρεψαν τη Χίο με ψαροντούφεκο. Ήμουν στην Άγια-Μαρκέλλα πίνοντας τον καφέ μου κάτω από τον παχύ ίσκιο της μουριάς, στο σπίτι του Αντρίκου Μοράκη, παλαίμαχου δύτη. Είχαμε έλθει να κάνουμε παρέα και να χαρίσουμε προσεκτικά επιλεγμένα παιδαγωγικά παιχνίδια σα δάσκαλοι που είμαστε εγώ και η γυναίκα μου στην πανέξυπνη κορούλα του αδικοχαμένου γιου του. Ο Αντρίκος, μου μίλησε με δέος για έναν υποβρύχιο ψαρά που άκμασε τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 και με έκπληξη πληροφορήθηκα ότι ζει ακόμα και μένει στο παρακείμενο κεφαλοχώρι, την Βολισσό.
Πώς αντιμετωπίζει κανείς τη συνάντηση με έναν ψαροντουφεκά που ψάρεψε εκείνα τα χρόνια; Πώς να κοιτάξει πίσω στο παρελθόν, αποφεύγοντας τις αφελείς πεποιθήσεις και τη σύγχυση ανάμεσα στις πραγματικές και φανταστικές μνήμες που συνθέτουν το παρόν;
Mια συνέντευξη με έναν αρχαίο ψαρά, με την έννοια της δημιουργίας ενός memorandum, ενός μηχανισμού υπόμνησης όλων αυτών που δεν πρέπει να ξεχνάμε...Θα μπορούσα εύκολα να χρησιμοποιήσω την αδιέξοδη στρατηγική που χρησιμοποίησαν ένα σωρό εξαιρετικοί λόγιοι πριν από μένα που προσκυνούσαν μια επινοημένη(στην πραγματικότητα απ’ αυτούς..) ελληνική παράδοση εν ονόματι της γραφικότητας. Το βλέπουμε στις φωτογραφίες των ψαράδων του Dimitri, του Δημήτριου Παπαδήμου,
13.jpg
12.jpg
11.jpg
πατέρα του παρολίγον δολοφονημένου Πρώην Πρωθυπουργού, το εμπεδώνουμε, διαβάζοντας τα Σεφερικά ημερολόγια, στη γοητεία που άσκησαν οι άμωμοι ψαράδες στον νομπελίστα ποιητή, το αφουγκραζόμαστε στα γραπτά όλων των διανοουμένων της γενιάς του ’30, στην περίφημη φωτογραφία της Εύας Σικελιανού
16.jpg
με τους παραγαδιάρηδες σαν άλλους μαθητές-αποστόλους.


Από πού προερχόταν η ακαταμάχητη ακτινοβολία των «απλών ψαράδων», πόθεν η σαγηνευτική γοητεία που ασκούσαν στους προοδευτικούς διανοουμένους ώστε να περνάνε για αρχέτυπα της νεοελληνικής ταυτότητας; Ο δίκαιος παρατηρητής οφείλει να αναγνωρίσει στον Σεφέρη πως όταν έμπαινε στο τρεχαντήρι του ψαρά για να διατρέξει τα τοπία του Πόρου, διέπλεε όχι σαν επισκέπτης, ούτε μόνο σαν προσεκτικός παρατηρητής αλλά σαν προσκυνητής. Στο απέραντο αντηχείο της φύσης, όπου όμως κυριαρχεί η σιωπή, η δυσαναλογία μεταξύ του ειπωμένου και του ανείπωτου, της Μπροντελιανής μακράς διάρκειας, εντός της οποίας ενσωματώνονται οι ζωές των ψαράδων που συναντά στις εκδρομές του, εκείνων που δίνουν τον δικό τους αγώνα επιβίωσης συντονισμένοι στους ρυθμούς της φύσης είναι τεράστια. Πιστεύω όμως ότι η Φύση, έτσι όπως ορίζεται από τη διαδοχή των εποχών άφηνε παγερά αδιάφορους τον Σεφέρη, τον Σικελιανό και τον Dimitri. Ήταν συγκεκριμένα η καλοκαιρινή προνομιούχα συνθήκη που επέτρεπε στη γενιά του ’30 να κατηφορίσει προς τον κατοικημένο μόνο από ψαράδες γιαλό, , γνήσιοι επίγονοι ενός Χένρι Θορό για τον οποίο «το καλοκαίρι είναι το υγρό μάτι του κόσμου, ένας καθρέφτης στον κόρφο της φύσης»
Όμως, την βραδιά πριν φύγω για την Βολισσό, εκεί που κοιτούσα τα φωτογραφικά λευκώματα με τις εικόνες του Dimitri, ψαράδων που μας κλείνουν πονηρά το μάτι από ένα δήθεν αταξικό κόσμο αμεριμνησίας και κοινωνικής δικαιοσύνης ένα σερφάρισμα στις ειδήσεις και ένα τηλεφώνημα ήρθε να ξεσκεπάσει την ψευδή συνείδηση, να θέσει επιτακτικά το ερώτημα τι πρέπει να ξεχάσουμε και τι να θυμόμαστε από το παρελθόν, όταν βαρύνεται από νεκρούς. Είδηση και τηλεφωνική κλίση, αμφότερα θλιβερά: Είχε βρεθεί πνιγμένος ένας άγνωστός μου ψαροκυνηγός, καλός αξιωματικός του πολεμικού μας ναυτικού, πατέρας τριών μικρών παιδιών. Η κλίση από φίλο πάλι με ενημέρωνε για την κηδεία ενός προσφιλούς μου ανθρώπου, του «βατραχάνθρωπου» Νίκου Γιατράκου. Τα τελευταία χρόνια ζούσε άρρωστος και εγκαταλειμμένος από την πατρίδα που τόσο αγάπησε και για την οποία βασανίστηκε από τους εχθρούς μας, με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική του υγεία. Ποτέ δεν υπήρξε συνδεδεμένος «σε μίζες και σε μπρίζες» και σε διαπλοκές μέσα στα πολιτικά γραφεία για το ρουσφέτι. Ο Νίκος έδωσε την ψυχή του για την πατρίδα, έδωσε και τα νύχια του που τα ξερίζωσε στην Κύπρο ο εχθρός, τότε έδωσε και τη ζωή του αλλά δεν θέλησε να την πάρει ο Θεός..
Ξεκινώντας νωρίς το πρωί τον μακρύ δρόμο για την Βολισσό, στο μυαλό μου είχα τις εικόνες κάποιων άλλων ψαράδων, του τυφλού από τον διαβήτη ξεχασμένου πρωταθλητή υποβρύχιας αλιείας Παντελή Βουλμέ, του μονοπόδαρου, κορυφαίου ψαροκυνηγού Βιδάλη αλλά και του άκακου «Ranger» Νίκου, να μου απευθύνει από το «Βυζάντιο», το ιστορικό χιώτικο εστιατοριάκι, πρόσκληση για ψάρεμα.

Ο Νίκος που η θάλασσα δεχόταν στην αγκαλιά της μέχρι τελευταίας αναπνοής, για μια χειλού και μισή οκά χταπόδια, ο καταδρομέας Νίκος που διέσωσε την Λευκωσία και την τιμή της Ελλάδας στο 336 Τ.Ε με επικεφαλής τον Ελλαδίτη ταγματάρχη Δημήτρη Αλευρομάγειρο, που κι αυτός επέδειξε εξαίρετη γενναιότητα και αυτοθυσία.
Απ’ το Κυλώνειο Άγος του χαμένου πόλεμου του ’74 που συνιστά το Βιετνάμ του νεώτερου Ελληνισμού ο Νίκος επέστρεψε με έντονο μετατραυματικό στρες μαζί με αρκετούς βετεράνους της Κύπρου που ήρθαν στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης και της αδικαιολόγητης ευφορίας με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Το πάλευε όμως μέχρι το τέλος χωρίς να παίρνει βαριά ψυχοφάρμακα-η σωτηρία του ήταν το υποβρύχιο ψάρεμα, όλο και πιο αχάριστο και άγονο προς το τέλος του βίου του.
Υποσχέθηκα στον εαυτό μου, η συνομιλία με τον Βολισσιανό ερασιτέχνη υποβρύχιο ψαρά, τον πρώτο που ψάρεψε νύχτα με εξαλειπτική πρακτική, κάνοντας χρήση προβολέα, να ξεθάψει σκελετούς στο φως του ήλιου. Δεν μπορεί οι σύγχρονοι ψαράδες να κοιμόμαστε ήσυχοι με σκελετούς κάτω απ’ το κρεβάτι. Έπρεπε να γίνει όπως με τις πληγές όπως μας λέει ο ήρωας του Β.Γκουρογιάννη στο πιο συγκλονιστικό βιβλίο για την Κυπριακή τραγωδία: «Αν δεν αφήσεις να τρέξει το αίμα τους και τις ράψεις στα γρήγορα, κρατάς στο σώμα φυλακισμένα τα μικρόβια του τέτανου κι άλλα βακτήρια που με τον καιρό σε διαλύουν. Αυτό συνέβη σε πολλούς από μας, γι’ αυτό ας έχετε το θάρρος να ανοίξετε εκ νέου τις πληγές και να φύγει όσο αίμα κι όσα δάκρυα οφείλουν να φύγουν..»
Το μόνο δίδαγμα της Ιστορίας, είτε πρόκειται για την Κύπρο, είτε για τα ολοκαυτώματα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων είτε για την τοπική ιστορία μιας αλιευτικής κοινότητας, το μόνο συμπέρασμα είναι ότι ο μεγαλύτερος κόπος δεν είναι να μάθεις την ιστορία αλλά να την ξεμάθεις. Όπως ένα στραβοπιασμένο κάταγμα που όταν θρέφει πρέπει να το ξανασπάσουμε για να κολλήσει σωστά, η ιστορία της υποβρύχιας αλιείας δεν πρέπει να περιλαμβάνει μόνο την αφήγηση των αγώνων αθλητικής αλιείας και την κατάταξη των αθλητών αλλά οφείλει να συζητά το τι σήμαινε να είσαι ψαράς στην ύπαιθρο και το αστικό κέντρο τότε, την αντιζηλία ανάμεσα σε αναδυόμενους ερασιτέχνες και επαγγελματίες, την ερμηνεία της αργής καθιέρωσης της αθλητικής «αγγλοσαξωνικής» ιδέας στο Μεσογειακό υποβρύχιο ψάρεμα. Χρειαζόμαστε όμως παράλληλα κι έναν εκσκαφέα μνήμης που μπορεί να τοποθετεί με χάρη στο κάδρο ανεκδοτολογικές μαρτυρίες για ολοθούρια σε κοιλιές ροφών, βαλμένα επί τούτου από αθλητές μπας και σηκώσουν το κύπελλο αλλά και δυναμίτες που έσκαγαν εκατό μέτρα μπροστά από περίτρομους αθλητές αγώνων υποβρύχιας αλιείας.
Ο Μηνάς με περίμενε στο παραλιακό καφενεδάκι των Λημνιών, το επίνειο της Βολισσού. Κάθε τόσο μας διέκοπτε ο εκκωφαντικός θόρυβος της αρπάγης ενός συνεργείου λιμενικών έργων που αποσπούσε προαιώνια βράχια απ’ το φυσικό λιμανάκι.

«-Είμαι 82 ετών. Κολυμπούσα από παιδί στις παραλίες της Βολισσού σε εποχές που το υποβρύχιο κυνήγι δεν είχε εφευρεθεί, δεν μπορούσαμε καν να το διανοηθούμε. Ως κληρωτός απέκτησα στο τέλος του πολέμου πολύ καλές φιλίες με δύτες Καλύμνιους και έναν από το Πέραμα του Πειραιά που ήταν φυματικός. Όλοι βουτούσαν τότε από ανάγκη, έκαναν ανελκύσεις. Ο Σαρωνικός ήταν γεμάτος από ναυάγια της κατοχικής περιόδου. Πουλούσαν τις βουλιαγμένες λαμαρίνες για σκραπ, έβγαζαν οβίδες ολόκληρες! Απαγορευόταν αυστηρά η ανέλκυση πυρομαχικών αλλά αυτοί πήγαιναν και τα έβγαζαν λαθραία, πουλούσαν τα καψούλια, την μπαρούτη, τους κάλυκες.
Όπως όλοι οι Χιώτες ταξίδεψα και όταν κατέβηκα από τη γέφυρα ήρθα εδώ στη Βολισσό, διορισμένος στον ΟΤΕ. Δεν υπήρχε τότε τίποτα γερό στα τηλεφωνικά δίκτυα. Όλα τα σύρματα ήταν πάνω σε κλαδιά ή έρπονταν στη γη και όταν έβρεχε τα τηλέφωνα χαλούσαν, όταν πάλι είχε ξηρασία ό,τι έλεγε το ένα χωριό το ήκουαν όλοι, η δουλειά όσο καιρό ήμουν ήταν ανελέητα σκληρή και συνεχής
Ήσουν ψαράς πρώτης γενιάς ή υπήρχε οικογενειακή παράδοση; Πώς προμηθευθήκατε τον εξοπλισμό που τότε ήταν εξαιρετικά δυσεύρετος;
Από την οικογένειά μου κανένας δεν ψάρευε. Στο ψάρεμα με παρεκίνησαν κάποιοι μυτιληνιοί συνάδελφοι. Ψάρευαν χωρίς πέδιλα. Διέθετα κι εγώ εξοπλισμό τον οποίο δεν ήξερα να εκμεταλλευτώ ικανοποιητικά. Η αιτία προμήθειάς του δεν ήταν κάποιο περιοδικό ταινία ή βιβλίο καθώς δεν κυκλοφορούσε στο νησί τίποτα σχετικό αλλά ένα περίπολο στον Πειραιά ως φρουρός ναύτης. Είχα δει στην παραλία του Αστέρα Βουλιαγμένης δύο μαυροφορεμένους-εκ των υστέρων αποδείχθηκε ότι εκείνο το τυχερό απόγευμα συνάντησα τους ιδρυτές της θρυλικής Ελληνικής εταιρίας Balcosub. Είχανε φορεσιά, είχανε όπλο και χωρίς να έχουν ξεκινήσει από κει βγήκανε έξαφνα στην παραλία που φρουρούσα. Άρχισα να κουβεντιάζω μαζί τους από περιέργεια. Μεγάλο πράγμα τότε να διαθέτεις στολή και μάλιστα θυμάμαι ότι ήταν ολόσωμη, σαν φόρμα, αργότερα οι στολές ήταν δύο κομμάτια . Ήταν Φθινόπωρο, δεν είχε κόσμο η παραλία και η εντύπωση που μου έκαναν ήταν αποκαλυπτική. Κολυμπούσαν χωρίς βατραχοπέδιλα, φορώντας μάσκα με ενσωματωμένο εσωτερικά αναπνευστήρα που όταν βουτούσαν, έκλεινε στην πάνω μεριά με το γνωστό μπαλάκι πινγκ-πονγκ- ο αναπνευστήρας ήρθε μεταγενέστερα. Κρατούσαν όπλα ελατηρίου και ο… Μπαλκόπουλος μου υποσχέθηκε πως όταν ξανάρθει θα μου φέρει ένα όπλο καινούργιο, το οποίο μέχρι τα τελευταία το είχα ως το καλό μου όπλο.
Eρχονται λοιπόν οι Μυτιλινιοί συνάδελφοι του ΟΤΕ, ενώ είσαστε στην ακριτική Βολισσό οι οποίοι έχουν εξοπλισμό μαζί τους. Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε τις απαρχές του υποβρυχίου ψαρέματος. Στη Βόρεια Ελλάδα, οι πρώτοι μετά τους Καλυμνιούς γυμνούς δύτες που ψάρεψαν στο Άγιον Όρος ήταν οι τεχνικοί του ΟΤΕ, στον Κορινθιακό οι Γάλλοι μεταλλειολόγοι του εργοστασίου παραγωγής αλουμινίου της Πεσινέ (Pechiney). Προφανώς η αιτία ήταν ο ελεύθερος χρόνος που απολάμβαναν στο φόντο μιας ερημικής, «παρθένας» ελληνικής υπαίθρου, όπου οι αρχέγονοι ψαράδες διέρρεαν μέσω της μετανάστευσης
Συμφωνώ. Ήταν ένα σπορ που διαδόθηκε εν ριπή οφθαλμού, συχνά σε ομάδες με μηδαμινή θαλασσινή και αλιευτική κουλτούρα! Θυμάμαι μια μέρα, αντιληφθήκαμε με τον Θωμά, συνάδελφο, πολύ καλό ψαροντουφεκά δύο λεωφορεία γεμάτα με φοιτήτριες να οδεύουν για το προσκύνημα της Άγια-Μαρκέλλας. Νεαρές οι φοιτήτριες, νεαροί και μείς, καβαλάμε το μηχανάκι, απ’ το οποίο ουδέποτε ξεφόρτωνα τα εργαλεία, τα είχα πάντα πάνω του! Στην περιοχή της Άγια-Μαρκέλλας που σήμερα είναι ένας αδιάφορος, ρηχός, αμμώδης βυθός, είχα ψαρέψει την προηγούμενη μέρα και τα ψάρια είχαν ελαττωθεί στο μέτρο των ψαριών που είχα πιάσει, κολυμπώντας περίπου 500 μέτρα ακτογραμμής. Είχα βγάλει καμιά τριανταριά κιλά. Εκεί που είχαμε ξαπλώσει και κάναμε μπάνιο, παριστάνοντας τους ωραίους στις φοιτήτριες, έρχεται ένα απαστράπτον τζιπ, γεγονός πρωτόφαντο για τη Χίο και βγαίνουν έξι ψηλά μπρατσωμένα παλικάρια νεώτερα από μας και αρχίζουν να ξεφορτώνουν εργαλεία για ψαροντούφεκο, φορεσιές ολοκαίνουργιες, αεροβόλα όπλα που εμείς δεν τα είχαμε δει ούτε στον ύπνο μας, πλωτήρες, μια φιάλη. Ήταν παιδιά της Χιώτικης αριστοκρατίας, ζήλεψα προς στιγμήν τα νιάτα, την ομορφιά και τη λεβεντιά αυτών των παιδιών. Εκείνη τη στιγμή, παρορμητικά και καλοπροαίρετα, θέλησα να τους πληροφορήσω για το γεγονός της χθεσινής επίσκεψης μου στον συγκεκριμένο ψαρότοπο ώστε να μην μπουν στον κόπο να κουραστούν κολυμπώντας ακριβώς εκεί. Καθώς περνούσε ο ωραιότερος απ’ όλους, σαν τον Απόλλωνα ήτανε, ρωτάω με συστολή: «Να ψαρέψετε θέλετε; Για αυτό ήλθατε; Αν είναι για να ψαρέψετε..» Εκ των υστέρων κρίνω αυτή την ερώτηση αφελή αλλά δεν θα ξεχάσω ποτέ το υπεροπτικό βλέμμα και πώς μου γύρισε την πλάτη. Ο γιος του μεγαλύτερου τότε καπνέμπορα του νησιού απαξίωσε να μου απευθύνει τον παραμικρό χαιρετισμό! Αποφάσισα, την ώρα που οι χωραΐτες θα πέφτουν στο νερό εγώ να ντύνομαι. Στράφηκαν προς το Αγίασμα, ακριβώς στο μέρος που ‘χα ψαρέψει την χθεσινή μέρα και ο Θωμάς όταν έμαθε πως θα τους ακολουθούσα διαμαρτυρήθηκε: «-Ρε, εχθές τα ψάρεψες! Παν’ και τούτοι! Τι θα βρεις ρε;» «-Θωμά, του απάντησα, ετούτοι θα γυρίσουν ξυλάρμενοι, εγώ θα φέρω ψάρια!» Και έβαλα το κεφάλι μέσα στο νερό και τράβηξα. Εντωμεταξύ, αυτοί προχωρούσαν «κατά μέτωπον», έξι νομάτοι, δυνατοί, έσερναν και τον πλωτήρα μαζί, ποιος θα πάει πιο μπροστά, φασαρία, κακό ενώ εγώ πήγαινα σιγά-σιγά, από πίσω ήσυχα. Μόλις πιάσαμε τα πρώτα βράχια άρχισα να μαζεύω ψάρια. Στο τέλος καμακώνω κι ένα πολύ καλό χταπόδι τα οποία τότε δεν τα μαζεύαμε και το άφησα πάνω στην τρίαινα.. Τρέχει κι ο..Απόλλωνας, την ώρα που αρχίζαμε και απλώναμε τα ψάρια σε δυο πετσέτες και ρωτούν: «Καλά, πού τα βγάλατε τέτοια ωραία ψάρια;» «-Στον γιαλό!» απαντά περιπαικτικά ο Θωμάς. «-Με τι τα πιάσατε τα ψάρια;» ρωτά συγχυσμένος ο Ολύμπιος Θεός και ο Θωμάς, μια από τις σπάνιες φορές που τον έβλεπα ενθουσιασμένο και εξωστρεφή, τον κεραυνοβολεί: «Με το καμάκι, όπως κι εσείς!» «Μα, εμείς, γιατί δεν βγάλαμε, γιατί δεν είδαμε αυτά τα ψάρια; Δεν θα ‘πρεπε να τα δούμε;» αναρωτιέται με ανυπομονησία ανάμιχτη με παράπονο ο Χωραΐτης. Πέρασαν βασανιστικά τα δευτερόλεπτα πριν ο Θωμάς ξανανοίξει το στόμα του :«-Υπάρχει πάντα κάποιος λόγος. Αν τα βλέπατε θα τα πιάνατε, έχεις πολλή ωραία φορεσιά, πολύ ωραίο όπλο, είσαι δυνατότερος απ’ το Μηνά, έχετε πολλά μέσα στη διάθεσή σας, όμως ο Θεός λαμβάνει τα μέτρα του για να προστατεύσει και τα παιδιά του, παιδιά του είναι και τα πλάσματα της θάλασσας . Όλα τα έχετε για να πιάσετε περισσότερα ψάρια απ’ το Μηνά. Σας λείπει ένα. Πρέπει να το βρείτε μοναχοί σας διότι αν σας το πω θα χάσετε όλη τη γλύκα της ανακάλυψης και της προσωπικής ανάπτυξης ως βουτηχτές». Είχε πάρει να σουρουπώνει, φύγανε οι φοιτήτριες, μαζέψαμε τα πράγματα και όταν άναψε τη μηχανή ο Θωμάς, ξεκαρδισμένος στα γέλια, επιτέλους μου λύνει και μένα την απορία: «-Κολλύριο τους λείπει!» Κώστα, θα προσπαθήσω να σου εξηγήσω: Οι έξι αρχάριοι πλην άριστα εξοπλισμένοι δύτες διάβηκαν τον ψαρότοπο «κατά φάλαγγα». Βροντάγανε τα βατραχοπέδιλα τους σηκώνοντας αφρούς. Πού βροντάγανε; Στο σπίτι των ψαριών! Τα ψάρια τι κάνανε; Κρυφτήκανε! Όταν πέρασε ο κίνδυνος τα ψάρια βγαίνανε να δούνε τι έγινε στον τόπο τους και ακολουθούσα σιγά-σιγά εγώ. Συμπέρασμα, τους έλειπε η πείρα. Μέσα στο σπίτι των ψαριών, παρομοιάζω τον εαυτό μου με κλέφτη.
Ποιοι ήταν οι πρώτοι που ψάρεψαν τη Δυτική Χίο, τα Βολισσιανά ψαροτόπια;
Οι Καλυμνιοί με τη ρεβέρα. Ήταν άνθρωποι χαμηλόθωροι, πολύ προσεκτικοί στις σχέσεις με ντόπιους και συντηρητικοί. Ο Παττακός τους έδωσε ξανά άδεια για ψάρεμα γιατί ήταν αδικία να έρχονται εδώ Ιταλοί τουρίστες όλο το Καλοκαίρι και να πουλούν ψάρια και οι Καλυμνιοί να πεθαίνουν κυνηγώντας τα σφουγγάρια στην άβυσσο.
Oι ιταλοί ήρθαν με νοικιαζόμενο κότερο και έκλεψαν από τη βάρκα μου τον πιο εξεζητημένο εξοπλισμό και πέταξαν το όπλο μου μακριά. Αργότερα, έπεσα ξανά θύμα κλοπής από ένα παλιόπαιδο, που μου είχε κάνει κι άλλες ζημιές. Μου πήρε έναν ανορθωτή ο οποίος γέμιζε μια μπαταρία. Ήταν έργο δικό μου, μια ιδιόχειρη κατασκευή με την οποία μπορούσα να γεμίσω σε πολύ λίγη ώρα οποιαδήποτε μπαταρία. Όταν άρχισαν μετά από 1-2 χρόνια ημερήσιας υποβρύχιας αλιείας να μειώνονται τα ψάρια χρησιμοποίησα κι εγώ, όπως έκαναν κι οι Ιταλοί προβολέα για νυχτερινό ψάρεμα. Πολλοί τότε ψαρεύαμε και με πυροφάνι αλλά εγώ πρώτος έκανα χρήση υποβρύχιου φωτισμού.
Επέδρασαν πολιτισμικές απαγορεύσεις και ταμπού όπως οι ρουφήχτρες, οι καρχαρίες, τα άσκαστα βλήματα στο ξεκίνημα του νυχτερινού ψαρέματος;
Ένα ρεπορτάζ με φωτογραφίες του διάσημου Κουστώ στις πρώτες του νυχτερινές καταδύσεις μού κέντρισε, θυμάμαι το ενδιαφέρον. Μια φωτογραφία σε πρωτευουσιάνικο περιοδικό «ποικίλης ύλης» έδειχνε τον Κουστώ, με στολή δύτη και κάτι πέδιλα της κακιάς ώρας, να κρατάει ένα υποβρύχιο φανάρι. Δεν υπήρχε τότε στην Ελλάδα τέτοιος εξοπλισμός, ούτε χρήματα. Μια μέρα έκανα μπάνιο με έναν χωριανό, μηχανικό στην Ολυμπιακή του Ωνάση και τον έπεισα να μου στείλει έναν προβολέα αεροπλάνων τον οποίο τοποθέτησα σε χωνί και στεγανοποίησα με πίσσα. Πολύ σημαντικό ζήτημα ήταν η μπαταρία. Κατέβηκα στη Χώρα και φίλος μάστορας μόλις είχε παραλάβει ένα τρακαρισμένο αυτοκίνητο. Έδωσα επτά δραχμές και πήρα τη μπαταρία εκείνη την εποχή που σπάνιζε αυτό το αγαθό. Έπρεπε τώρα να λυθεί το θέμα της φόρτισης. Ένας ραδιοτεχνίτης έριξε την ιδέα: «-Εσείς έχετε ψευδάργυρο μπόλικο που βάζετε στα στοιχεία του ΟΤΕ, θα φτιάξεις έναν ανορθωτή, μεταχειριζόμενος έναν μετασχηματιστή.» Υπήρχαν πολλοί διαθέσιμοι, χάρη σε μια ηλεκτρική Εταιρία που τροφοδοτούσε από δύσεως ηλίου μέχρι τις 12 το βράδυ με ρεύμα τη Βολισσό, βάλαμε και τις αντιστάσεις και δημιούργησα έναν θαυμάσιο φορτιστή που έσωσε πολύ κόσμο ο οποίος ερχόταν εδώ πάνω και έμενε το αυτοκίνητό τους από μπαταρία. Και έτσι είχα έναν ωραιότατο υποβρύχιο προβολέα 2.500 κεριών, με εμβέλεια τριάντα μέτρων στο βυθό.
Αυτό το καινότροπο τέχνεργο, σημειώνει τη βίαιη μετάβαση στη Νεωτερικότητα για την Χιώτικη ψαροσύνη. Το είχες για μεγάλο διάστημα;
Ο πρώτος προβολέας, μετά από ένα χρόνο θριαμβευτικής λειτουργίας κλάπηκε την περίοδο που είχαν έλθει για τουρισμό δυο Ιταλικές οικογένειες οι οποίες χρηματοδοτούσαν τις διακοπές τους με το ψάρεμα. Τότε χάθηκε το εργαλείο και όλοι υποψιαστήκαμε τους Ιταλούς. Aλλά παράγγειλα αμέσως άλλο φανάρι.
Το νυχτερινό υποβρύχιο ψάρεμα ήταν μια συνταρακτική καινοτομία. Πώς αντέδρασαν οι ψαράδες; Έπεφτες πάνω σε δίχτυα;
Πολλές φορές! Ένα βράδυ συνάντησα τα τρία αδέλφια, «Κοσμάδια» τα λέγανε, να λεντίζουν τα δίχτυα που είχαν πάθει ζημιά από τα δελφίνια και σε καμιά ώρα θα πήγαιναν να σηκώσουν το τελευταίο διχτάκι. Δεν είχαν πιάσει τίποτα οι άνθρωποι. Και σα να μην έφτανε αυτό, με παρέσυρε ο βαρκάρης μου που έσπαγε πλάκα με τους λιθονομούσικους γλωσσικούς ιδιωματισμούς, να τους παίξω μια άσχημη φάρσα για την οποία σήμερα λυπάμαι πικρά. Έκανα λοιπόν μια κατάδυση και βγήκα ακριβώς κάτω από τη βάρκα τους ανάβοντας το φως. Τρόμαξαν πάρα πολύ και καθώς αυτοί οι αρχαίοι ψαράδες του νησιού είναι πολύ θεοσεβούμενοι, επικαλέστηκαν την πίστη τους: «-Βαγγελίστρα μου, άγια-Μαρκέλλα μου! Μηνά, εσύ είσαι; Θα έλθει κάποτε καιρός να θέλεις να πιάσεις στα χέρια σου κάνα ψαράκι, να κάνεις καμιά σούπα στα παιδιά σου και δε θα ‘χεις. Αυτό που κάμεις είναι κακιά δουλειά» «-Αυτό που κάνω είναι καλή δουλειά. Εσείς πιάσατε τίποτα» τους ρώτησα με καμάρι. «Δυστυχώς όχι. Μη μας λογαριάζεις εμάς..»
Μου κάνει εντύπωση η απώλεια της αυτοεκτίμησης και η αυτοεγκατάλειψη από αυτούς τους παραδοσιακούς ψαράδες. Το βλέπω και στο σημερινό σκηνικό όταν παρατηρώ να συγκρίνουν τα άδεια δίχτυα τους με τις λείες ορισμένων ερασιτεχνών. Το περιστατικό της κλοπής του προβολέα μου θυμίζει το λουδίτικο σπάσιμο των σκάφανδρων από τους απεγνωσμένους γυμνούς δύτες στην Κάλυμνο του 19ου αιώνα. Η θυματοποίηση των Ιταλών τουριστών και η συκοφάντησή τους πρέπει να αναψηλαφιστεί. Τι έκανες με τα «Κοσμάδια»;
Εκείνη τη στιγμή σάστισα όταν διαπίστωσα ότι τρεις οικογένειες περίμεναν από δυο πόστες δίχτυα- η μια σκισμένη απ’ τα δελφίνια.. Και όπως ήταν γεμάτη η τσάντα, λύνω το κορδόνι και το αδειάζω στη κουβέρτα της βάρκας τους. Αλλά ήμουν δυστυχώς αμετανόητος γιατί ξαναπέφτοντας στο νερό θυμάμαι να δηλώνω με κομπασμό: «- Εγώ τη λολάδα την έχω και θα την κάνω και μετά από μένα έρχονται κι άλλοι και αυτό δεν μπορείτε να το σταματήσετε γιατί είναι η πρόοδος στο ψάρεμα» Και τότε, οι ψαράδες αυτοί προφήτεψαν την επερχόμενη παρακμή της παράκτιας αλιείας: «Αχ Μηνά, θα αναγκαστούμε να τραβήξουμε βάρκα όξω στεριά!» Όταν τους άκουσα, κλονίστηκα..!"
Η μαρτυρία σου περιγράφει ένα απ’ τα πρώτα περιστατικά πρώιμης σύγκρουσης με επαγγελματίες ψαράδες εξαιτίας της διενέργειας νυχτερινής αλιείας..
Τότε δεν απαγορευόταν αλλά οι ψαράδες μού παραπονούνταν. Αυτά τα τρία αδέλφια που ψάρευαν επαγγελματικά την αγκάλη της Βολισσού διαμαρτυρήθηκαν έντονα. Ψάρευαν με πενιχρά μέσα χρησιμοποιώντας λίγα διχτάκια και βάρκα χωρίς μηχανή όπως η πλειοψηφία τότε των επαγγελματιών. Καταλαβαίνεις τι φτώχεια υπήρχε..Μόνο με τα κουπιά, τρεις οικογένειες, με μια βάρκα…

Οι σχετικές με τα διάφορα ψάρια και τα στοιχειά της θάλασσας παραδόσεις, φώκια, λάμια, δελφίνια, νεράιδες, γοργόνες δεν σε τρόμαξαν όταν ξεκινούσες τα νυχτερινά οδοιπορικά;

Όχι! Μας ήταν γνωστά τα νερά, κολυμπούσα από μικρός. Θυμάμαι, το πρώτο βράδυ είχα μια συστολή, με είχε καταλάβει κάποιος φόβος αλλά πολύ γρήγορα έγινε λαχτάρα να βουτώ γιατί τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά. Βουτώντας τις πρώτες βραδιές κατάμονος, εδώ γύρω απ’ το λιμάνι, κυριολεκτικά φορτώθηκα ψάρια σε πολύ λίγη ώρα γιατί είναι πέρασμα ωοτοκίας για ορισμένα είδη ψαριών Υπάρχουν περίοδοι που μεγάλα κοπάδια παραμένουν για λίγες εβδομάδες. Το τι έγινε δεν περιγράφεται! Δεν μπορούσα από το βάρος να τα βγάλω έξω! Σαργούς, τσιπούρες, κεφάλους. Από τότε γλυκάθηκα και η αναστολή έφυγε. Λίγο αργότερα, έπαιρνα μαζί μου βάρκα και βαρκάρη για να μπορώ να δίνω τα ψάρια και να ψαρέψω ακόμη περισσότερα! Ο άνθρωπος είναι ανικανοποίητος..
Αυτή η αίσθηση του ανικανοποίητου σας έσπρωξε να ψαρέψετε κι άλλους ψαρότοπους, εκτός γύρω από το λιμάνι με αυτή την μέθοδο;
Ε, βέβαια! Από κάτω απ’ το Λιθί ως τον κάβο-Μελανιό, όλη σχεδόν τη Χίο. Αχανές μέρος για ένα ψαροντουφεκά, με πάρα πολλά ψάρια για λόγους που δεν είναι ευδιάκριτοι σε σας τους νεώτερους. Υπήρχαν πολλά βράχια-καταφύγια ψαριών τα οποία ξενέριζαν και τα οποία σήμερα αποτελούν μέρος του κρηπιδώματος στα λιμάνια και τις μαρίνες που βλέπεις.
Aυτή είναι μια εντυπωσιακή παρατήρηση στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής ιστορίας. Αν η αφαίρεση των παράκτιων βραχωδών γινόταν σε μια περίοδο δεκαετιών, μιλάμε για μια τιτάνια αλλαγή του ανάγλυφου των ακτών;
Για δεκαετίες σήκωναν όλα τα μονόπετρα που ξενέριζαν και η κάθε πέτρα από κάτω συχνότατα ήταν φωλιά ψαριού. Η τσιπούρα, όταν «κατεβαίνει» να πάει να γεννήσει, θέλει να πάει στον τόπο της, εκεί που γεννήθηκε. Όταν πάει εκεί και δεν βρει το καταφύγιο που είναι εγγεγραμμένο στα γονίδιά της βρίσκεται σε σύγχυση. Αυτοί οι τόποι ωοτοκίας είναι προσεκτικά επιλεγμένοι απ’ τα ψάρια σε μια περίοδο χιλιάδων ετών γιατί οι συνθήκες είναι ιδανικές, συχνά είναι κόλποι που περιορίζουν τον κυματισμό. Φέτος είχε τρεις μήνες νοτιάδες. Πού να πάει το ξεσπιτωμένο ψάρι αν του στερήσεις το μοναδικό τόπο, προφυλαγμένο απ’ το νοτιά; Συνεργεία κατασκευής λιμανιών και αφαίρεσης υποβρύχιων βράχων ήταν συνεχώς παρόντα τις δεκαετίες της ανοικοδόμησης, μετά την Κατοχή. Ένας μεγάλος κρίκος έχει σπάσει. Τα ψάρια είναι περαστικά και εδώ μένουνε αυτά που γεννηθήκαν εδώ
Άκουσα ότι ήσουν ο πρώτος που ψάρεψε τις απομακρυσμένες από την ακτή ξέρες του Μάναγρου.
Ναι, πρόκειται για μεγάλη ξέρα αρκετά ανοιχτά απ’ την παραλία και κάποια μεμονωμένα μονόπετρα. Τα πληροφορήθηκα από τους ίδιους τους ψαράδες που με πήγαν.Οι κοντινές ξέρες και τα βάθη τους είναι γνωστά όλα!. Ο κόλπος της Βολισσού ως αγκυροβόλιο μεγάλων πλοίων ήταν πλήρως χαρτογραφημένος από το Πολεμικό Ναυτικό. Σημείωσε όμως ότι τα ψάρια που έχουν μεγάλη αξία στο παλμαρές, οι σαργοί και οι τσιπούρες βρίσκονται κοντά στην παραλία, δεν είναι βαθιά. Η ξέρα του Μάναγρου έχει 17 μέτρα πυθμένα και για πολλά χρόνια ήμουν ο μοναδικός που την ψάρευε βράδυ. Αυτή η ξέρα κρατούσε τσιπούρες. Έχει δύο ανεξάρτητα μονόπετρα τα οποία ξεχωρίζουν, 4 μέτρα από την επιφάνεια και την πρώτη βραδιά στα ανοίγματα αυτών των μονόπετρων έπιασα 31 τσιπούρες από μία έως τέσσερις οκάδες, όλες αυγωμένες. Ήταν Νοέμβρης μήνας, μόλις συγκεντρώνονταν για να γεννήσουν. Ψάρευα σε όλη τη διάρκεια του χρόνου Είχα συνεταιριστεί έναν συγχωρεμένο εδώ και δεκαετίες επαγγελματία-προηγουμένως είχα ψαρέψει με όλους τους άλλους ψαράδες που έπαιρναν δωρεάν τα ψάρια, όλα πάνω από κιλό, δεν καμάκωνα μικρότερα. Ήταν ψάρια που ένας δάσκαλος σαν κι εσένα, σήμερα αλλά και τότε, δεν μπορούσε να αγοράσει. Οι υπόλοιποι ψαράδες τα τσέπωναν ενώ ο συγχωρεμένος ήταν ο μόνος που επέμενε να πάρω ένα μέρος των εισπράξεών του. Με αυτόν τον άνθρωπο ψάρευα συνέχεια και είχα ένα πολύ μεγάλο οικονομικό όφελος που προσθετόταν στις απολαβές μου ως υπάλληλος του ΟΤΕ. Αυτός ο ψαράς είχε στη διάθεσή του ένα μεγάλο αλτάδικο, κυκλικό δίχτυ με το οποίο έζωνε τα κοπάδια των ψαριών και σήκωνε με τα παιδιά του αυτό το βαρύ δίχτυ, το ‘χα σηκώσει ένα υγρό χειμωνιάτικο βράδυ και πονούσε η μέση μου για μέρες αλλά δεν τα καταφέρνανε, τους έφευγαν τα ψάρια. Θυμάμαι μια νυχτιά του είπα «να κάνει κράτει» τη μηχανή να κοιτάξω με τη μάσκα και τον προβολέα και απευθείας βρήκα να κάθονται στην άμμο δεκάδες λούτσους-ο λούτσος είναι ψάρι του αφρού- και να βλέπουν όλα κατά τη στεριά σαν τον Αμερικάνικο στόλο. Τραβιέμαι λίγο πίσω και του κάνω νόημα: «-Καπετάνιε, τα ψάρια είναι μέσα στην αγκάλη του κάβου, να δοκιμάσω;» «Φτου! Και έχουμε μαζέψει το δίχτυ. Ε, πιάσε ένα να το πάρουμε για δείγμα.» Εκείνη την ημέρα είχα φτιάξει σε ένα τσιγγαναριό ένα χειροκάλαμο με πέντε ισιωμένα αγκίστρια-άσσους για καμάκι τα οποία ήταν ξυράφια. Λέω στον καπετάνιο: «-Πάρε τ’ όπλο και δώσ’ μου το χειροκάλαμο. Πρόσεξε τι θα σου πω, δε θέλω φασαρία. Δε θ’ ακουστεί ούτε κουπί, ούτε ψάρι να χτυπήσει πάνω στη βάρκα και θα είσαι πολύ κοντά μου, να με βλέπεις από πάνω πού είμαι. Το βάθος ήτανε 3 μέτρα. Άρχισα να καμακώνω αυτά που ήταν μακριά από τ’ άλλα, προσπαθώντας να μην ακουμπώ την αιχμή του καμακιού στον πυθμένα και φροντίζοντας η κατάδυσή μου να γίνεται με μαλακό τρόπο, χωρίς να σπρώχνω το νερό. Ο ψαράς που ήταν σε ετοιμότητα έπαιρνε τα ψάρια και τα απίθωνε μέσα σε ένα τσουβάλι που το είχε κρεμάσει στους σκαρμούς της βάρκας. Εγώ που μέσα στη θάλασσα ακούω, δεν ακουγόταν το παραμικρό. 172 ψάρια, τεσσεράμισι οκάδες το καθένα. Κάποια στιγμή ακούω τη φωνή του ψαρά όχι από πάνω αλλά δίπλα μου να μου λέει «Νισάφι πια βρε, νισάφι», γυρίζω και πιάνω το κοράκι του καϊκιού ίσα με το νερό, «ίσα βάρκα-ίσα νερά», του λέω: «-Ένα έμεινε κι αυτό είναι και το πιο μικρό..»Μου απαντά: «-Ιιι! Πιάστο κι αυτό γιατί θα κλαίει το πρωί, θα γυρεύει τ’ άλλα!». Ο ίδιος ο ψαράς δεν παρέλειπε να με ευγνωμονεί καθώς μέγα μέρος της οικονομικής ανόρθωσής του οφειλόταν σε μένα και το νέο τρόπο ψαρέματος που κόμιζα. Όταν δεκαετίες μετά την Αθηναϊκή αποδημία μου, επισκέφτηκα τον γιο του για να αγοράσω ψάρια, εκτός από το ότι έδωσε τα καλύτερα στην γυναίκα μου αρνήθηκε την οποιαδήποτε αμοιβή λέγοντας: «-Ούτε να το κουβεντιάσεις, είναι πληρωμένα. Τη βάρκα μάς την αγόρασε ο Μηνάς με τα ψάρια του!»
Αλλά το πιο συχνό ήταν το αντίθετο. Οι ψαράδες να μνησικακούν και όταν τους ζητούσα να αγοράσω ψάρια για τα παιδιά μου να λένε επιδεικτικά: «-Δε σου δίνουμε γιατί δεν είσαι του κόμματος. Με όλο τον κόσμο ψάρεψες, με μας δεν καταδέχτηκες να ψαρέψεις!»
Ψάρεψες σε άλλο νησί εκτός από τη Χίο;
Ναι, στα Ψαρά. Ήταν παραμονές Χριστουγέννων του 1965 με ένα πολύ κακό καιρό. Ήταν να μείνω δυο εικοσιτετράωρα, έμεινα 27 ημέρες. Στις 10 μέρες είχαν τελειώσει τα τρόφιμα και ο κόσμος δυσκολευόταν. Οι προβατίνες ήταν όλες γκαστρωμένες και σκεφτόντουσαν πια να σκοτώσουν τα τραγιά να τα φάνε, να μη χαλάσουν τις μανάδες. Πάντα κουβαλούσα εξοπλισμό μαζί μου και με βοήθησε ο Παπάς να πάμε μόλις σουρούπωσε, στο νησάκι του Αϊ-Νικόλα και τράβηξα λιγάκι νοτινά. Είχε του κόσμου το ψάρι! Γύρισα πίσω έμφορτος, με πάρα πολύ δυσκολία καθώς είχα πάνω μου ίσα με 50 κιλά ψάρια. Είχε βγει το φεγγάρι, έκλεισα τον προβολέα για οικονομία και κολυμπώντας στην παραλία της Μαύρης Ράχης από κάτω μου ένα φωτεινό κόκκινο πλάσμα, έκοβε βόλτες, κινούμενο με ασύλληπτη ταχύτητα. Φοβούμενος μη μου κάνει κακό, πάτησα ενστικτωδώς την σκανδάλη. Κατάλαβα ότι όλη η τρίαινα είχε βυθιστεί σε γιγάντιο καλαμάρι. Ξενέρισα, ήταν ο παπάς απέξω και μου φωνάζει με αγωνία: «Πρόσεξε μη σε δαγκώσει, για όνομα του Θεού, θα σου κόψει κομμάτι! Το έσπρωξα με τη βέργα στην αμμουδιά και ευτυχώς δεν ξεψάρισε γιατί ήταν χτυπημένο στη μέση της ατράκτου. Ο παπάς, έμπειρος ψαράς, του έδωσε τη χαριστική βολή με το μαχαίρι. Έγινε ντόρος, μαζεύτηκε όλο το χωριό και αρχίσαμε να μοιράζουμε τις φέτες του καλαμαριού και τα ψάρια στους ανθρώπους. Μάνα εξ ουρανού! Ήταν εκεί κι ένας πολιτευτής της Ένωσης Κέντρου, Ζορμπαδικός [ο Χιώτης Νίκος Ζορμπάς ήταν διακεκριμένος βουλευτής της Ένωσης Κέντρου, επί σειρά εκλογικών αναμετρήσεων. Πρόβαλε επί κυβέρνησης Κ.Καραμανλή βέτο να παραχωρηθεί η Χίος στην Τουρκία για αντάλλαγμα της Κύπρου]- δεν ψήφιζα Παπανδρέου τότε και μου λέει: «-Από σήμερα, στα συγχωρώ όλα!» Η συγχωρεμένη παπαδιά είχε τη μασιά αναμμένη, έριξε το καλαμάρι στο τηγάνι, τσιτσίρισε ο κόσμος, ήπιαμε και μερικά ποτήρια μπρούσκο ψαριανό κρασί, γλυκύτερο καλαμάρι ως τώρα δεν έχω φάει, κάναμε Χριστούγεννα σαν άνθρωποι. Αλλά δεν είχαμε ψωμί. Ακόμα και τα παξιμάδια είχανε εξαντληθεί, δεν υπήρχε τί-πο-τα! Ούτε μακαρόνια, ούτε φασόλια, τίποτα στο μοναδικό μπακαλικάκι που είχαν τα Ψαρά! Συμφωνήσαμε να ψαρέψουμε και την άλλη μέρα αλλά την επομένη έφτιαξε ο καιρός και ήρθε το καΐκι.
Κυνηγούσες ροφούς εκείνα τα χρόνια;
Κυνηγούσα την πρώτη περίοδο, πριν ξεκινήσω το εντατικό νυχτερινό ψάρεμα. Το να πιάσεις ροφό εκείνα τα χρόνια ήταν έπαινος για τον ψαροντουφεκά. Ήταν πανέξυπνο ψάρι με συχνά ηλίθια συμπεριφορά απέναντι στον κίνδυνο του καμακιού γιατί δεν μπορούσε να μην είναι κυρίαρχος. Οι μεγάλοι ροφοί των ρηχών νερών, τόπακες, που ουδέποτε άλλαζαν θαλάμι, είχαν τα παρατσούκλια τους. Έναν τέτοιο ροφό που έφερε επουλωμένο τραύμα στην ουρά τον είχαν βγάλει οι Καρδαμυλίτες ναυτικοί, «ο δάσκαλος». Ο «Πονηρός», ένας δυναμιτιστής είχε χάσει και τα δυο χέρια γι’ αυτό το ψάρι. Τον εντόπισα την τελευταία χρονιά που βουτούσα μέρα, να λιάζεται και σχεδόν αμέσως μπήκε σε επιφυλακή, «πεταλούδισε», έτοιμος να χωθεί στη χαώδη φωλιά. Τρεις φορές πέρασα σε εκείνο το ψάρεμα χωρίς να βουτήξω ώστε να τον καθησυχάσω και να το πιάσω απέξω και όχι να πεθάνει στο βάθος του θαλαμιού και να το φάνε οι σκουλόπεντρες. Την τέταρτη φορά που περνούσα ακούω να βγαίνει από τον κόλπο των Καρδάμυλων ένα μικρό βαρκάκι με βενζινομηχανή. «Αυτή θα σε φάει», σκέφτηκα. Πράγματι, ο ροφός έστρεψε την προσοχή του στη μηχανή που δούλευε. Του έκανα «αριστερό κατέβασμα» αλλά μια αιφνίδια μετακίνησή του κατέστρεψε την προσέγγιση που είχα ξεκινήσει να χρησιμοποιώ, η οποία βασιζόταν στην αρχή «πρώτα να βγαίνει το όπλο και μετά το σώμα». Το είδα ξαφνικά μπροστά μου σε απόσταση σαράντα πόντους και το κεραυνοβόλησα με ένα ψαροντούφεκο πολύ δυνατό, με δυο ζευγάρια λάστιχα. Ήταν Ελληνικό, από τότε ουδέποτε έφυγα από τη Balco! Τραβάω τη σκανδάλη και έκλεισα τα μάτια μου και περίμενα να με ρυμουλκήσει στη φωλιά του. Ήδη, ένιωθα ότι δεν είχα αναπνοή άλλη οπότε ανοίγω το ένα μάτι και διακρίνω τέσσερα δάχτυλα από το πρόσωπό μου μια μαύρη κουρτίνα, σκοτεινή. Βράχος δεν υπήρχε σίγουρα μπροστά μου, να μου φράζει το οπτικό πεδίο. Προσπάθησα στην επόμενη βουτιά να αγκαλιάσω το ψάρι αλλά δε χωρούσε και το έσυρα από το σκοινάκι που έβγαινε από το μάτι. Ένα μέτρο βέργα, την είχε καταπιεί το ψάρι και κείνη την στιγμή έκανε μια πεταλιά με την ουρά του και σάλταρα όπως βλέπεις στα δελφινάρια. Ένα συνεργείο ντόπιων που έβαζαν πασσάλους με είχαν ειρωνευτεί εκείνο το πρωί όταν με είδαν να κατεβαίνω στο γιαλό με τα ψαροντούφεκα: «Ωω, ετούτος ο ξωμερούτης(ήξερε ότι ήμουν υπάλληλος στον ΟΤΕ) ήρθε να πιάσει το δααάσκαλο, ωω..» και άρχισαν να πετάνε πέτρες. Όταν όμως είδαν από ψηλά άνθρωπο που προσπαθούσε να σύρει το ψάρι αλλά ήταν αδύνατον, ήταν πολύ βαρύ, πέταξαν τα τσαπιά και ήρθαν να δουν το θέαμα. Ένας τους πήγε να βάλει το χέρι του στα σπάραχνα και του λέω έντρομος: «-Για όνομα του Θεού, μη ξαναβάλεις τα χέρια σου εκεί γιατί θα σου τα κόψει, είναι μαχαίρια τα σπάραχνα χριστιανέ μου» Τραβήξαμε το ψάρι έξω και αρχίσαμε να το θαυμάζαμε για κάμποση ώρα και να λέμε ο καθένας ότι του’ κοβε η γλώσσα. «-Θα μου επιτρέψετε, λέω, να κάνω μια βουτιά, μη φύγετε, έρχομαι» και πηγαίνω λίγο πιο κει που είχα ελευθερώσει από τη μέση μου το κορδόνι με τα ψάρια. Είχα καμιά εικοσαριά κιλά ψάρια και μια πολύ ωραία τσιπούρα, δυόμισι κιλά, αναγνώρισα ποιος ήταν το αφεντικό και του λέω «αυτή εδώ είναι για σένα από μένα». Έδωσα και στον πιτσιρίκο που μου πέταγε τις πέτρες, ήθελα να είναι όλοι ικανοποιημένοι εξίσου. Απευθύνθηκα ξανά στο αφεντικό: «Λοιπόν, δεν φέρνεις τον γάιδαρο, να τον φορτώσουμε, να τον βγάλουμε έως απάνω στη μηχανή, να δούμε μήπως μπορώ να το πάω σε ένα χωριό που έχω υποχρεώσεις να το μοιράσω; «-Να το φέρω!», δεύτερη κουβέντα δεν είπε ο άνθρωπος. Πήγε λοιπόν και έφερε τον γάιδαρο όσο μπορούσε πιο κοντά και πάνω στο σαμάρι ήταν δεμένα τα σακιά που είχαν κουβαλήσει κοπριά, πάμε να σηκώσουμε το ψάρι, ποιος να το σηκώσει, μας γλίστραγε. 27 οκάδες μόνο τα σπλάχνα του και τα συκώτια! Ένα λέπι, πιατάκι του καφέ. Βάλαμε το ψάρι μπροστά, μου κρατούσαν τη μηχανή, εγώ έπεσα πάνω του μπρούμυτα-η ουρά του έγλυφε το χώμα και με πρώτη ταχύτητα έφτασα στα Καμπιά. Φωνάζω τον Τζούμα τον καφετζή, ήταν μέσα στο μαγαζί του, φέσι στο μεθύσι. Οι παρέες έπαιζαν χαρτιά, φασαρία, κακό, ήταν απόγευμα, ο ήλιος αρκετά ψηλά. Του γνέφω απ’ το παράθυρο: «Πρέπει να πάω να φτιάξω τα τηλέφωνα του χωριού γιατί είναι μπλεγμένα τα σύρματα, έλα να πάρεις ένα ψαράκι..» Βγαίνει να μου σκαρώσει το συνηθισμένο χωρατό, να μου πετάξει ζεματιστό καφέ αλλά μόλις το βλέπει λέει αλαφιασμένος:«-Τι είναι τούτο; O δράκος της Άγια-Παρασκευής;». Στα Βορειόχωρα ξέρεις, έχουν ένα θρύλο για έναν δράκοντα στοιχειωμένο. «Όχι, είναι ο ροφός της Βλυχάδας. Πάρτονε, γδάρτονε, δώσε στο δάσκαλο και σε κάποιους που με έχουνε φιλοξενήσει στην εκτός έδρας υπηρεσία και ο υπόλοιπος δικός σου» Ήτανε ο τελευταίος μεγάλος ροφός που έπιασα την ημέρα. Το βράδυ κυνηγούσα μόνο άσπρα ψάρια..
Συμπεριλαμβάνονταν και συναγρίδες στα άσπρα ψάρια;
Nαι, πιάνονταν! Μια βραδιά, (παύση λίγων δευτερολέπτων..)σε ένα βολικό μέρος, όχι άγριο, έπιασα 35 τσιπούρες και 16 συναγρίδες, εκεί που συνήθως έπιανα 1-2. Τις ξεκλήρισα, δεν τις ξαναείδα εκεί.
Μιλήστε μου για τη θέση που λάμβανε το ψάρεμα στις προτεραιότητες του βίου σας ως νέος άνδρας στη Βολισσό του ’60.
Το έκανα από φιλαρέσκεια, από εγωισμό, να ‘μαι στην κοινωνική επιφάνεια, να κάνω φίλους. Αν και τριαντάρης, δεν είχα τη φρόνηση να είμαι εγκρατής, το ίδιο έκανα δυστυχώς και στο κυνήγι. Παιδιάστικη και συγχρόνως βδελυρή ψυχαγωγία ενός νεαρού εργένη όπως ήταν και η σκοποβολή με αεροβόλο από το τραπεζάκι αυτού εδώ του καφενείου, στην πλατεία της Βολισσού . Το πεύκο από πάνω ήταν γεμάτο σπουργίτες που έπεφταν βαριά τραυματισμένοι, βορά στις γάτες της περιοχής

Εδώ τελειώνει η συνέντευξη…
Στο ζενίθ της αλιευτικής του καριέρας, ο Μηνάς γνωρίζει μια νέα γιατρίνα που ήρθε στη Βολισσό για το Αγροτικό της και την ακολουθεί στην Αθήνα. Τους χώριζε σημαντική διαφορά ηλικίας. Όταν παντρευτήκαν και κάνανε παιδιά δεν τον άφησε η γυναίκα του να ασχοληθεί με τα ψαρέματα με την αιτιολογία του ευρήματος μιας φραγμένης αρτηρίας.
Περίεργη υπόθεση το κόψιμο- μαχαίρι, της πιο σημαντικής δραστηριότητας του ελεύθερου χρόνου του Μηνά. Μυρίζομαι γυναικείο δόλο! Το υποβρύχιο ψάρεμα, με τους όρους εκείνης της εποχής, ήταν μια ευεργετική ήπια άσκηση. Του είχε απομείνει πια να κολυμπά τους καλοκαιρινούς μήνες με μάσκα και πέδιλα, χωρίς στολή, στην Αίγινα που παραθέριζαν και να πιάνει αχινούς και χταπόδια. Χταποδότοπος η Αίγινα αλλά μάλλον η Θάλασσα δεν ήθελε να τον δέχεται πια άλλο, να τρυγεί τους καρπούς της..
Οι ερεθιστικότερες συναντήσεις μας με τη σκέψη των άλλων είναι εκείνες όπου ανακαλύπτουμε τόσα σημεία συμφωνίας όσα και διαφωνίας. Στη συνομιλία μου με τον Μηνά βίωσα μια συνεχή διελκυστίνδα ανάμεσα στην ψυχική ταύτιση με τον συνομιλητή μου και την ψυχική αλλοτριότητά μου προς αυτόν. Προσυπογράφω, αν δεν είναι περιττό να το πω , όσα λέει ο Μηνάς για την «παιδική»-με την ψυχαναλυτική έννοια, φύση της εξαλειπτικής επιθυμίας, συμμερίζομαι την «αιρετική» κρίση του για την ταξική πάλη των ψαράδων, τον χαρακτήρα της ευαίσθητης καρδιάς του υποβρύχιου ψαρά που δέρνεται συχνά από συναισθηματικό παροξυσμό. Ωστόσο, αντιστέκομαι στην ιδέα της σχηματοποίησης του υποβρύχιου κυνηγού ως πλάσματος που άγεται και φέρεται απ’ την αταβιστική ροπή του στην άθεσμη ελευθερία ενός δήθεν «φυσικού ανθρώπου»,
17.jpg
ένα ιδεολόγημα που είναι υπεύθυνο για την σημερινή κατάντια των αδειανών, οιονεί πισίνας, βυθών. Δυστυχώς η ψαροσύνη στο Αιγαίο είναι θύμα μιας προαιώνιας κατάρας: Oι Έλληνες ψαράδες δεν είμαστε ακόμη εντελώς πεπεισμένοι ότι στο Σύνταγμα περιέχονται οι δικοί μας νόμοι. Στις Ελληνικές θάλασσες αντιμετωπίζονται ακόμη το κράτος και η νομιμότητα με καχυποψία, λες και αποτελούν εμπόδιο στην προσωπική αυτοπραγμάτωση. Ακόμη και στα ιντερνετικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου ανθούν οι καταχρηστικοί ψαράδες, όταν μια απαράδεκτα προκλητική ψαριά καταγγέλλεται, πολύ συχνά στήνεται μια μηχανή λάσπης που φτύνει όποιον θεωρεί εχθρό της λέγοντας: «Και συ παρανομείς αφού βουτάς χωρίς βαρκάρη και συ παρανομείς αφού βουτάς πιο βαθιά απ’ τα δέκα μέτρα που επιτρέπει ο νόμος», με στόχο να μας εξαναγκάσει σε άμυνα, με στόχο να εξισώσουμε τα πάντα και να μπορούμε να λέμε ότι όλοι είμαστε βρώμικοι, όλοι διαπράττουμε λάθη, ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε μόνο συμβιβαζόμενοι, γιατί «όλοι πουλιούνται, αν θέλουν να φτάσουν κάπου», ότι δεν υπάρχει ελπίδα..
Στη συζήτηση έρχεται να προσκολληθεί και ο Γιάννης Ράλλης, ο γιος του μοναδικού επαγγελματία που συνεταιρίστηκε με τον Μηνά Μελά.
tel6.JPG
Συνταξιοδοτήθηκε πέρυσι ως υπάλληλος της Ιχθυόσκαλας Χίου αλλά δεν ξεχνά τα βάσανα, μικρό παιδί να βοηθά τον πατέρα του στο ψάρεμα:
«Ήμουν επτά χρονών και μια νύχτα με έβαλε ο πατέρας να φυλάξω το φουνταρισμένο καΐκι. Χώθηκα μέσα στο γαβούνι του καϊκιού και ο πατέρας μου έφυγε με το μικρό βαρκάκι μας να ρίξει δίχτυα .Στην πλώρη είχαμε στερεώσει τρεις κάσες γόπες πιασμένες με τα απογευματινά κλαμπανόδιχτα. Τα μεσάνυχτα ξύπνησα από τρομερό θόρυβο, τριξίματα και γρατζουνίσματα ανάκατα. Κατατρόμαξα, ήμουν κλειδωμένος, σκεπτόμουν ότι ήταν τα φαντάσματα των σκοτωμένων στη σφαγή, γιατί εκεί, απέναντι απ’ το μνημείο του Μελανιού είχαμε αράξει και μέχρι εκείνη την εποχή φαινόντουσαν τα ξασπρισμένα κόκαλα των σφαγιασθέντων. Άρχισα κι έκλαιγα απαρηγόρητος, από τότε περνώ με το καΐκι, τουλάχιστον ένα μίλι ανοιχτά από τον κάβο-Μελανιό. Τελικά ήρθε ο πατέρας μου και αποδείχθηκε ότι ήταν τα εκατοντάδες κοράκια της Αμανής που απόλαυσαν δωρεάν γεύμα. Ελάχιστες γόπες μείναν κι αυτές καταγρατζουνισμένες. Την επόμενη χρονιά, ο πατέρας μου για να με ανταμείψει με πήρε μαζί του στην Αθήνα να δω την Ακρόπολη. Όσες μέρες μείναμε στην Αθήνα δεν κατάφερα να κοιμηθώ. Η αλλαγή απ’ τα ξύλα του καϊκιού στα αθηναϊκά στρώματα μου παράπεφτε βαριά..!»
Το βράδυ, ξαπλωμένος στις αμμουδιές του Μάναγρου ήταν η σειρά μου να μη με πάρει ο ύπνος, ένας ύπνος που έρχεται όλο και πιο δύσκολα για έναν ακαμάτη αστό που είχε χρόνια να αντικρύσει τον έναστρο ουρανό μέσα στη σιγαλιά της φύσης ξεχνώντας επιπροσθέτως να πάρει και το στρώμα του..
Ο μακαρίτης «βατραχάνθρωπος» κι εγώ μοιραζόμασταν τον ίδιο ανεδαφικό βολονταρισμό που πολλοί «σταχανοβίτες», στοχο-προσανατολισμένοι δύτες τα τελευταία χρόνια θα παρέδιδαν στην χλεύη. Ο καθείς και η τεχνική του βέβαια. Αυτός το ρηχό ψαχτήρι, εγώ το ρηχό καρτέρι, όλα επαναλαμβανόμενα αενάως, εντός αυστηρού φορμαλισμού.
tel7.JPG
Την δημιουργικότητα του Νίκου την είχαν κατακαύσει τα τραύματα του Κυπριακού, εμένα πάλι την είχε κλονίσει μια πεσιμιστική διάθεση όταν είδα εκείνο το μεσημέρι τις κάσες με τα σκαράκια μεγέθους σαρδέλας που πουλούσαν τα βολισσιανά καΐκια. Όμως, όπως λέει και ο μεγάλος σκηνοθέτης Ρόμπερτ Γουίλσον «μπορείς να ξεκινήσεις να παίζεις Μότσαρτ όταν είσαι δύο χρονών και μπορείς να παίζεις το ίδιο κομμάτι όταν είσαι 82 χρονών». Η διαδικασία της μάθησης είναι αέναη. Ποτέ μη φοβάσαι να επαναλαμβάνεις τον εαυτό σου, είναι ένας τρόπος να μαθαίνεις. Κάθε φορά που επαναλαμβάνεις τον εαυτό σου είναι πάντα μια εντελώς διαφορετική εμπειρία. Αυτό που παραμένει εντελώς αμετάβλητο είναι η αλλαγή. Κάθε στιγμή στη θάλασσα, αν ακούς προσεκτικά, θα είναι εντελώς διαφορετική από κείνη που προηγήθηκε και από αυτή που έπεται.
Ένιωσα το εωθινό φως από το ρυθμικό πατ-πατ του καϊκιού που μάζευε δίχτυα μπροστά στην αμμουδιά. Αργοσαλεύοντας ένα ξαγρυπνισμένο, πονεμένο απ’ τα βότσαλα σώμα-δίκην του ρεβιθιού που δεν άφησε την πριγκιποπούλα του παραμυθιού να κλείσει μάτι, διαπίστωσα ότι η επιφάνεια του σλίπινμπαγκ ήταν γερά νοτισμένη, σημάδι της «παγκόσμιας» μπουνάτσας που θα επικρατούσε. Τα δίχτυα που μόλις είχαν αποσυρθεί από έναν ανησυχητικά όλο και πιο θολερό βυθό επέτρεψαν σε δυο-τρεις σαργούς να επισκεφτούν τα κατάγιαλα για τους αγαπημένους τους αχινούς…
tel9.JPG


Επέστρεψα στο μώλο των Λιμνιών προκειμένου να παρακολουθήσει ο γιος μου την επιτέλεση μιας ψαράδικης ρουτίνας, του ξεψαρίσματος των διχτυών. Θυμήθηκα τα νιάτα μου, προ 30ετίας στο Όρος,
10.jpg
να παίρνω μέρος ως συμμετοχικός παρατηρητής στο νετάρισμα των διχτυών και να εισπράττω κάθε καλοκαίρι δεκάδες κεντρίσματα απ’ τα σκορπίδια των μπαρμπουνόδιχτων. Ήταν μια ολόκληρη πολιτισμική τελετουργία να βάζουν οι ζορμπάδες καλόγεροι τις κασέτες των λαϊκών βάρδων της εποχής-θυμάμαι καθαρά τη φωνή ενός Στελάκη Περπινιάδη και ο γερο-Νούφρης να κερνά ένα γύρο με αγιορείτικο τσίπουρο. Όθεν και η ευγνωμοσύνη για την πρόσκληση του ψαρά να μπω στο τρεχαντήρι. Το καΐκι, εκτός από τα σκαράκια, μικρότερα από κάθε άλλη χρονιά, είχε πιάσει μια κολοχτύπα μεριδιάρικια που την πλήρωσα για χρυσή. Ο ψαράς μας έδωσε για μπόνους ένα κολοχτυπάκι, σαν γαριδούλα και ο γιος μου βάλθηκε να ακούει την απόκοσμη μουσική συμφωνία που έκαναν οι καρδιές αυτών των απειλούμενων με εξαφάνιση καθαριστών του βυθού.
«Άκου μπαμπά το τραγούδι τους, είναι τόσο ωλαίο..!»
tel8esxa.JPG
Δεν έχετε τα απαραίτητα δικαιώματα για να δείτε τα συνημμένα αρχεία σε αυτή την δημοσίευση.
Ars Longa, Vita Brevis
https://www.youtube.com/watch?v=3PVfk_LWtHg
Άβαταρ μέλους
kostasprobonas
 
Δημοσιεύσεις: 1053
Εγγραφή: 19 Νοέμ 2006, 19:09
Τοποθεσία: Νότια Χίος

Re: ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΛΛΙΑ

Νέα δημοσίευσηαπό CapetanThomas » 09 Νοέμ 2017, 15:25

Δάσκαλε,

( και γνωρίζεις το γιατί λέω αυτή την Ιερή Λέξη και γεμίζει το Στόμα μου...)

Εκανες, το ξέρω καλά, πολύ μεγάλο Κόπο,
για να μας δώσεις αυτό το εξαιρετικό Κείμενο, με πολύτιμα Αυτοβιογραφικά Βιώματα,
Αφιερωμένο στην Μνήμη ενός σπουδαίου Ανθρώπου, του Δημήτρη...

Να είσαι Σίγουρος οτι θα το διαβάσω πολλές Φορές...

Τα Σέβη μου...


:hello:
...Εκεί που είσαι, ήμουνα, κι εδώ που είμαι, θάρθεις...
Άβαταρ μέλους
CapetanThomas
 
Δημοσιεύσεις: 2834
Εγγραφή: 13 Μαρ 2014, 16:22
Τοποθεσία: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Re: ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΛΛΙΑ

Νέα δημοσίευσηαπό stelarasA'MAK » 09 Νοέμ 2017, 19:13

Αντλώντας θάρρος από την κοινή μας μαθητεία στης Αττικής το .."φαιό νταμάρι" θα σε ρωτησω:
Έπρεπε βρε απαραδεκτε να μας αφήσει ο Δημήτρης για να απολαυσουμε νέο κείμενο σου!!????....
Απολαυστικος..
Σε ευχαριστήθηκα....
Υγ: εστιάζοντας στις 27 οκάδες εντόσθια και στο λεπι- πιατακι του καφέ αναρωτιέμαι αν ο ροφός ήταν μικρότερος από 65-70 κιλά..δύσκολα...
Δεν μπόρεσα να αποφύγω τη σκέψη σχετικά με τον θηρευτή του ότι..ευτυχώς που τον " έκοψε" η γυναίκα του,αλλιώς η καταστροφή στη Χιο θσ είχε συντελεστεί πολύ νωρίτερα.. Μιλάμε ότι ο τύπος ήταν σκέτη καταστροφή, κάπου το ομολογεί κιόλας..
Επίσης μου έκανε εντύπωση η σοφία των απλοικων ψαράδων,που διέκριναν την "ανισορροπία" της μεθόδου και την επισήμαναν...
Χαιρετισμούς από τα παλιά λημέρια!!! :hello: :hello: :wave:
Life is either a daring adventure or nothing..- Helen Keller
Άβαταρ μέλους
stelarasA'MAK
 
Δημοσιεύσεις: 3916
Εγγραφή: 07 Σεπ 2010, 10:14

Re: ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΛΛΙΑ

Νέα δημοσίευσηαπό CapetanThomas » 12 Νοέμ 2017, 13:19

Εξαιρετική η Προσφορά του Δάσκαλου...


:hello:
...Εκεί που είσαι, ήμουνα, κι εδώ που είμαι, θάρθεις...
Άβαταρ μέλους
CapetanThomas
 
Δημοσιεύσεις: 2834
Εγγραφή: 13 Μαρ 2014, 16:22
Τοποθεσία: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Re: ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΛΛΙΑ

Νέα δημοσίευσηαπό kostasprobonas » 12 Νοέμ 2017, 15:34

CapetanThomas έγραψε:Εξαιρετική η Προσφορά του Δάσκαλου...


:hello:

Κάπταιν, η αντιφώνησή σου πολύτιμη για όλους μας. Η ευγνωμοσύνη μου για το διαρκές παράδειγμά σου, τον εγρήγορο και πανευφρόσυνο λόγο που εκπέμπεις είναι ιδιαίτερα σημαντική για μένα. Στελάρα, εδώ και 20 χρόνια σκέφτομαι να κάνω ένα προσκύνημα στα πλούσια -όχι σε ψάρια αλλά σε συναισθήματα :mrgreen: -της λεωφορειακής γραμμής "Αθήνα-Λούτσα :taunt: Α-ΡΙ-ΣΤΕ-ΡΑ"ΚΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: ΨΗΦΙΖΟΜΕΝ! :D Ελπίζω να είσαι τότε ο οδηγός μου! "Τίποτα δεν πάει χαμένο..." :-({|= όπως λέει και το άσμα. Και για να παραφράσω τον ποιητή: "Τα θεμέλιά μου στα Κοκκινονήσια"
Ars Longa, Vita Brevis
https://www.youtube.com/watch?v=3PVfk_LWtHg
Άβαταρ μέλους
kostasprobonas
 
Δημοσιεύσεις: 1053
Εγγραφή: 19 Νοέμ 2006, 19:09
Τοποθεσία: Νότια Χίος

Re: ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΛΛΙΑ

Νέα δημοσίευσηαπό CARPENTER » 12 Νοέμ 2017, 17:00

Στιβαρό και γεμάτο κείμενο σε μνήμη ενός από εμάς που έφυγε ............................................. :bye: :bye:

Πολλά απ αυτά τα έχουμε βιώσει όσοι είχαμε την τύχη να μένουμε σε νησιά και να έχουμε έναν πατέρα που ήταν απ τους πρωτοπόρους του χόμπι ................................................


Να γράφεις ποιο συχνά δάσκαλε ...............................


:hello:
Η καμήλα δε κοιτάει ποτέ τη καμπούρα της.

Δείτε τη δουλειά μας στο Facebook.

Lillisbros Furniture

Υιοί Στεφ. Λιλλή ΟΕ
Άβαταρ μέλους
CARPENTER
 
Δημοσιεύσεις: 4727
Εγγραφή: 13 Απρ 2010, 23:13
Τοποθεσία: ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ-ΜΗΛΟΣ

Re: ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΛΛΙΑ

Νέα δημοσίευσηαπό dicentrarchus » 13 Νοέμ 2017, 11:38

Κόσμημα :hello: :hello:
ευχαριστούμε
Αλεξανδρος Ν.
Άβαταρ μέλους
dicentrarchus
 
Δημοσιεύσεις: 2345
Εγγραφή: 03 Οκτ 2008, 00:45
Τοποθεσία: Άττικα


Επιστροφή στο Περιβάλλον καί διαχείριση.

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση: Google [Bot] και 10 επισκέπτες